Wieczór, piżama leży na dywanie, a mój przedszkolak skacze po łóżku i piszczy coraz głośniej. Zamiast kolejnego „uspokój się” mówię, że gramy w 3-3-3. Syn wymienia trzy rzeczy, które widzi, trzy dźwięki, które słyszy, a potem powoli rusza trzema częściami ciała. Po kilku minutach siada i ziewa.
Dlaczego tłumaczenie nie działa, a gra tak?
Nakręcone albo przestraszone dziecko wchodzi w tryb walki lub ucieczki. Mózg dostaje wtedy sygnał, że coś mu zagraża, i nie ma w nim miejsca na argumenty. Mogę mówić najspokojniej na świecie, a i tak trafiam w próżnię.
Gra 3-3-3 niczego nie tłumaczy. Daje proste zadanie, które zajmuje uwagę i przerywa nakręcającą się spiralę. Patrzenie, słuchanie i ruch ściągają dziecko do tego, co dzieje się tu i teraz, zamiast do tego, co może się wydarzyć. Do tego maluch czuje, że coś od niego zależy, a poczucie kontroli samo w sobie wycisza.
To nie jest sposób tylko na lęk. Sprawdza się także wtedy, gdy dziecko jest przebodźcowane hałasem, tłumem albo szaloną zabawą i nie potrafi przestać biegać, krzyczeć czy się wiercić.
Gra 3-3-3 krok po kroku
- Trzy rzeczy, które widzisz. Proszę o szczegóły, a nie same nazwy: niebieski kubek, kształt okna, kolor plecaka przy drzwiach. Im dokładniej dziecko patrzy, tym mocniej odrywa się od emocji.
- Trzy dźwięki, które słyszysz. Niczego nie trzeba włączać. Wystarczy wyłapać to, co już słychać, czyli szum wentylatora, przejeżdżający samochód albo rozmowę w drugim pokoju.
- Trzy części ciała w ruchu. Palce, ramiona, stopy. Kręcimy, unosimy, tupiemy, ale powoli, i zauważamy, jak ciało się przy tym czuje.
Przy rozbrykanym dziecku ruch ma być wolny i rytmiczny. Szybkie podskoki tylko podkręcą tempo, a spokojne tupanie raz jedną, raz drugą nogą pomaga zwolnić.
Co powiedzieć trzylatkowi, a co starszemu dziecku
Grę można zaczynać realnie już około trzecich urodzin. Trzylatek nie musi wiedzieć, czym jest uważność. Ma się bawić, więc mówię krótko i wesoło.
- „Zagrajmy w 3-3-3! Szybko, jakie trzy rzeczy widzisz w pokoju?”
- „A teraz zamrażamy się. Co słyszysz?”
- „Na koniec pokaż mi trzy śmieszne ruchy.”
Starszemu dziecku dokładam więcej szczegółów do wyłapania i proszę, żeby zwolniło.
- „Znajdź trzy rzeczy i powiedz, jakiego są koloru albo kształtu.”
- „Wsłuchaj się i wyłap trzy dźwięki, także te najcichsze.”
- „Porusz bardzo powoli palcami, ramionami i stopami. Co teraz czujesz w ciele?”
Kiedy lepiej odpuścić grę
W szczycie wybuchu nie proponuję niczego. Gdy dziecko krzyczy i rzuca się na podłogę, polecenie „wymień trzy rzeczy” brzmi jak przymus, a przymus jeszcze bardziej je nakręca. Wtedy przyciszam, gaszę górne światło, siadam obok i po prostu jestem. Dopiero gdy fala opada, pytam: „To co, gramy?”.
Ta sama gra ratuje też mnie. Kiedy czuję, że zaraz podniosę głos, zatrzymuję się, nazywam trzy rzeczy wokół siebie i biorę spokojny oddech. Łatwiej mi wtedy odpowiedzieć czule, a dziecko patrzy i uczy się, jak dorosły radzi sobie z emocjami.
Gra 3-3-3 to wsparcie, a nie terapia. Jeśli lęk wraca często lub narasta, psuje sen, wyjścia do przedszkola, jedzenie albo rozstania z rodzicem, a do tego pojawiają się bóle brzucha lub głowy i silne napady paniki, warto pójść do pediatry albo psychologa dziecięcego.
Ćwiczymy na sucho, w spokojne dni
Najważniejsze dzieje się wcześniej. Gra działa w trudnej chwili tylko wtedy, gdy dziecko zna ją jak ulubioną piosenkę, dlatego bawimy się w nią, kiedy nic się nie dzieje. U nas to droga z przedszkola, kolejka w sklepie i czekanie na obiad.
Wystarczy krótka runda przy okazji, bez ocen i bez poprawiania. Dzięki temu 3-3-3 kojarzy się z zabawą, a nie z karą. Kiedy wieczorem znów zaczyna się skakanie po łóżku, rzucam tylko hasło, a syn sam wie, co robić.
