Przychodzisz po dziecko do szkoły, a przy wejściu ktoś prosi cię o otwarcie torebki. Tak może to wyglądać po zmianach. MEN przygotował projekt, według którego dyrektor lub upoważniony pracownik sprawdzi plecaki, kurtki i szafki uczniów oraz bagaże dorosłych wchodzących do placówki. Przepisy jeszcze nie obowiązują.
Co dokładnie szkoła mogłaby sprawdzić
Chodzi o nowelizację Prawa oświatowego, która ma dać dyrektorom wyraźną podstawę prawną do takich kontroli. Sprawdzać mógłby sam dyrektor albo pracownik, którego wyraźnie do tego upoważni. Nie byłoby to więc zadanie dla każdego dorosłego, który akurat pełni dyżur na korytarzu.
Projekt wymienia kilka obszarów kontroli:
- plecaki i inne bagaże, z którymi dziecko przychodzi na lekcje,
- odzież wierzchnią, czyli na przykład kurtkę,
- rzeczy wnoszone na teren szkoły,
- miejsca przechowywania: szatnie, szafki oraz miejsca na podręczniki i przybory szkolne.
Projekt przewiduje też możliwość użycia wykrywaczy metali.
Co się stanie, gdy w plecaku znajdzie się coś groźnego?
Projekt opisuje postępowanie po znalezieniu broni, materiałów wybuchowych, wyrobów pirotechnicznych, materiałów pożarowo niebezpiecznych, środków odurzających i substancji psychotropowych. Dyrektor lub upoważniony pracownik ma wtedy działać według stałej kolejności:
- odebrać przedmiot,
- umieścić go w bezpiecznym miejscu,
- powiadomić policję,
- przekazać rzecz funkcjonariuszom.
Jeśli taka rzecz zostanie znaleziona u osoby niepełnoletniej, szkoła zawiadomi także rodziców i sąd rodzinny. Osobno zapisano wyroby tytoniowe i papierosy elektroniczne: u uczniów poniżej 18 lat dyrektor będzie je odbierał. Przy nastolatku w domu warto porozmawiać o tym zawczasu, bo chodzi także o zwykłego e-papierosa wrzuconego do kieszeni kurtki.
Rodzic przy wejściu też może zostać sprawdzony
Czytając opis projektu, najbardziej zwróciłam uwagę na ten zapis. Kontrola nie dotyczy wyłącznie uczniów. Obejmuje też osoby wchodzące do szkoły z zewnątrz, w tym opiekunów. W praktyce mogłaby więc dotyczyć bagażu i odzieży każdej osoby przebywającej na terenie placówki.
Odmowa ma swoje konsekwencje. Jeśli osoba wchodząca do szkoły nie zgodzi się na sprawdzenie, projekt przewiduje obowiązek zawiadomienia policji.
Czego pracownikowi szkoły nie wolno
Z dostępnych opisów wynika, że przepisy nie dają pracownikom szkoły prawa do siłowego przeszukania osoby. Szczegóły mają jednak zostać potwierdzone w kolejnych wersjach dokumentu.
Autorzy projektu zastrzegają, że kontrola ma być prowadzona z poszanowaniem godności i dóbr osobistych sprawdzanej osoby. Nie może służyć jej napiętnowaniu ani stygmatyzowaniu. Gdyby sprawdzanie plecaka przypominało publiczne zawstydzanie dziecka, byłoby to sprzeczne z tym zapisem.
Wiele praktycznych kwestii pozostaje otwartych. Nie wiadomo jeszcze, jak kontrola będzie dokumentowana ani czy przy niej będzie musiała być obecna dodatkowa osoba. Zdecydują o tym treść uchwalonej ustawy i przepisy wykonawcze.
Na jakim etapie są prace
Projekt jest na etapie prac rządowych. Rada Ministrów ma go przyjąć w pierwszym kwartale 2027 roku. Dopiero potem zajmie się nim parlament, więc ostateczny kształt przepisów może się jeszcze zmienić.
Do tego czasu nowe uprawnienia dyrektorów nie obowiązują. Jeśli dziś ktoś w szkole powołuje się na „nowe przepisy MEN” o sprawdzaniu plecaków, masz prawo zapytać, na jakiej podstawie to robi.
